نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 زراعت و اصلاح نباتات دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد

2 دانشکده کشاورزی دانشگاه شاهد، تهران P.O.Box 18151/159

10.22059/ijhs.2022.332903.1979

چکیده

القاء جهش ازجمله روش‌های مهم ایجاد تنوع ژنتیکی است. خرفه به دلیل محتوای بالای آنتی‌اکسیدان‌های مفید و اسیدهای چرب امگا -۳، مصارف داروئی منحصربه‌فردی دارد. در این تحقیق، تنوع ژنتیکی 24 لاین جهش‌یافته نسل چهارم (M4) خرفه حاصل از تیمار با دی متیل سولفات به همراه شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بررسی شد. تفاوت بین لاین‌ها ازنظر ارتفاع گیاه، طول برگ، عرض برگ، شکل برگ، وزن خشک ساقه، و شاخص سبزینگی برگ در گیاه 30 روزه معنی‌دار بود. تجزیه مختصات اصلی و تجزیه خوشه‌ای، لاین‌ها را در دو خوشه مجزا گروه‌بندی کرد. لاین‌های خوشه یک ازنظر بیشتر صفات مانند وزن تر ساقه و برگ و تعداد کپسول نسبت به لاین‌های خوشه دو برتری معنی‌دار داشتند. صفت تعداد برگ با وزن ‌تر ساقه، وزن‌ تر برگ، وزن‌ تر گیاه، تعداد کپسول و نسبت وزن خشک به وزن‌تر گیاه به‌طور معنی‌دار همبستگی داشت. در تجزیه علیت مراتبی، وزن ‌تر ساقه در مرتبه نخست تنها صفت مؤثر بر تعداد کپسول بود و در مرتبه دوم، وزن ‌تر برگ و ارتفاع گیاه مهم‌ترین صفاتی بودند که از طریق اثر مستقیم بر وزن‌ تر ساقه، بر روی تعداد کپسول تأثیر داشتند. لاین جهش یافته L18 از نظر برخی صفات مهم زراعی مانند ارتفاع گیاه، طول برگ و تعداد کپسول در بوته نسبت به شاهد برتری معنی‌دار داشت که می‌توان از آن برای تحقیقات آتی به-خصوص برای اصلاح گیاه خرفه باهدف تجاری‌سازی و کاشت وسیع برای مصارف ازجمله سبزی، استحصال روغن، و همچنین کاربردهای داروئی استفاده نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Evaluation of some characteristics of the fourth generation of Pursalne (Portulaca oleracea L.) mutated from treatment with dimethyl sulfate

نویسندگان [English]

  • Maryam Nasrollahi Pari 1
  • MOHAMMAD HOSSEIN FOTOKIAN 2

1 Department of Agronomy and Plant Breeding, Faculty of Agriculture, Shahed University, Tehran, Iran.

2 P.O.Box 18151/159 Shahed University, Faculty of Agriculture, Tehran

چکیده [English]

Mutation induction is an important method of generating genetic diversity. Purslane (Portulaca oleracea L.) has unique medicinal uses due to its high content of beneficial antioxidants and omega-3 fatty acids. In this study, the genetic diversity of 24 mutant lines of fourth-generation (M4) purslane obtained from dimethyl sulfate treatment together with the control was investigated in a randomized complete block design with 3 replicates. The differences among the lines were significant in traits including plant height (PH), leaf length, leaf width, stem dry weight, and leaf chlorophyll in the 30-day-old plant. The principal coordinates and cluster analyses divided the line into two separate clusters. The lines in cluster 1 had a significant advantage over the lines in cluster 2 for most traits such as stem fresh weight (SFW), leaf fresh weight (LFW), and the number of capsules per plant (NOC). The number of leaves was significantly correlated with SFW, LFW, plant fresh weight (PFW), NOC and the ratio of plant dry weight to plant fresh weight. In sequential path analysis, SFW in the first order was the only trait affecting NOC, and in the second-order, LFW and PH were the most important traits that had an effect on NOC through the direct effect of SFW. L18 mutant line had a significant advantage over the control in some agronomic traits such as PH, LL and NOC, that can be used for future research, especially for cultivation, commercialization and extensive planting for uses as vegetables, oil extraction, and medicinal applications.

کلیدواژه‌ها [English]

  • variance components
  • Mutation induction
  • Principal coordinate analysis
  • sequential path analysis