دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم باغبانی ایران 2008-482X 53 4 2022 12 22 Morphological evaluation of genetic diversity of wild populations of some Rumex ‎species in Iran ‎ ارزیابی مورفولوژیکی تنوع ژنتیکی جمعیت‌های وحشی برخی گونه‌های ترشک (‏Rumex.‎‏) در ایران 823 836 88059 10.22059/ijhs.2020.305743.1819 FA مهلا خلیلی بورنگ دانش آموخته کارشناسی ارشد، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران محمد رضا حسندخت استاد، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران وحیده ناظری استاد، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران عبدالرحمن رسول نیا دکتری اصلاح نباتات، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران قربان دیده باز معانلو محقق علف هرز، بخش تحقیقات گیاه پزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان ‏تحقیقات، آموزش و ‏ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران Journal Article 2020 07 06 The aim of this study was to investigate the genetic diversity and phylogenetic relationships of 14 populations of five species of <em>Rumex</em>, <em>including R. chalepensis, R. kandavanicus, R. pulcher, R. crispus and R. tuberosus </em>from Ardabil<strong> </strong>and Khorasan Razavi provinces using morphological traits. The studied traits included leaf length, leaf width, number of leaves per plant, aerial fresh and dry weight, chlorophyll a, chlorophyll b, carotenoids, phenol and antioxidants. Studies of morphological and phytochemical traits on farm and greenhouses showed that the highest coefficient variation for morphological traits related to aerial fresh and dry weight and number of leaves per plant, while the lowest coefficient variation related to the leaf length. In addition, the highest coefficient variation related to chlorophyll b and phenol and the lowest related to chlorophyll a. Also, the results of mean comparison of morphological traits under farm and greenhouse conditions showed that there was a significant difference between different species of <em>Rumex</em> and different populations within each species in the farm, however, there was a significant difference between different species in the greenhouse only in leaf length, leaf width, number of leaves per plant, aerial fresh and dry weight, phenol and antioxidants. In general, phenol and antioxidants were higher in <em>R. crispus</em> than in other species, however, <em>R. tuberosus</em> showed lower values ​​in all morphological and phytochemical traits compared to other species. هدف از این پژوهش، بررسی تنوع ژنتیکی و روابط فیلوژنتیکی 14 جمعیت از پنج گونه ترشک شامل <em>R. chalepensis</em>، <em>R. kandavanicus</em>، <em>R. pulcher</em>، <em>R. crispus</em> و <em>R. tuberosus</em> از استان‌های اردبیل و خراسان رضوی با استفاده از صفات مورفولوژیک بود. صفات مورد مطالعه شامل طول برگ، عرض برگ، تعداد برگ در بوته، وزن تر و خشک اندام هوایی، کلروفیلa ، کلروفیل b، کارتنوئید، آنتی‌اکسیدان و فنل بود. بررسی‌های صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی در مزرعه و گلخانه نشان داد بیش­ترین ضریب تغییرات برای صفات مورفولوژیکی مربوط به وزن تر و خشک  اندام هوایی و تعداد برگ در بوته بود، در حالی­که کمترین ضریب تغییرات مربوط به طول برگ بود. علاوه بر این، بیش­ترین ضریب تغییرات مربوط به کلروفیل b و فنل و کم‌ترین مربوط به کلروفیل a بود. همچنین نتایج مقایسه میانگین صفات مورفولوژیکی تحت شرایط مزرعه و گلخانه نشان داد بین گونه‌های مختلف جنس <em>Rumex</em> و جمعیت‌های مختلف درون هر گونه در مزرعه تفاوت معنی‌دار وجود داشت، در حالی­که بین گونه‌های مختلف در گلخانه تنها از لحاظ طول برگ، عرض برگ، تعداد برگ در بوته، وزن تر و خشک اندام هوایی، فنل و آنتی‌اکسیدان تفاوت معنی­دار بود. به طور کلی، میزان فنل و آنتی‌اکسیدان در گونه <em>R. crispus</em> نسبت به گونه‌های دیگر بیشتر بود، در‌حالی‌که <em>R. tuberosus</em> از لحاظ کلیه صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی مورد بررسی مقادیر پایین‌تری را در مقایسه با سایر گونه‌ها نشان داد. https://ijhs.ut.ac.ir/article_88059_034f3115adaaafd95262d29978506b2a.pdf