دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران علوم باغبانی ایران 2008-482X 56 2 2025 06 22 Assessment of Phenotypic Diversity in Tomato Genotypes Based on Morphological, Physical, Chemical, and Descriptive Traits ارزیابی تنوع فنوتیپی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی بر پایه صفات مورفولوژیکی، فیزیکو شیمیایی و توصیفی 223 246 102576 10.22059/ijhs.2025.395727.2276 FA نوشین اشرفی گروه علوم و مهندسی باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، د انشگاه تهران، کرج، ایران محمد رضا حسندخت گروه علوم و مهندسی باغبانی و فضای سبز، دانشکده کشاورزی، د انشگاه تهران، کرج، ایران مجید شکرپور گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران، کرج، ایران Journal Article 2025 05 21 This study was conducted to evaluate the phenotypic diversity among 39 tomato genotypes (Solanum lycopersicum L.). The plant materials included a range of both local and commercial cultivars that were examined to identify valuable traits for breeding and crop improvement. The experiment was carried out under field conditions using a randomized complete block design (RCBD) with three replications. The evaluated traits encompassed morphological characteristics (such as fruit shape and size), physical attributes (firmness and density), chemical properties (pH, titratable acidity, TSS, and TSS/TA ratio), as well as descriptive traits such as fruit color, pericarp thickness, and number of locules. The results of analysis of variance and Duncan’s multiple range test revealed significant differences among genotypes at the 1% probability level. Traits such as total fruit weight per plant, number of fruits, fruit firmness, and TSS/TA ratio showed the greatest variation among the genotypes. To identify phenotypic clustering patterns, hierarchical cluster analysis using Ward’s method was also performed, resulting in distinct genotype groupings. The findings of this study can serve as a valuable basis for selecting superior parental lines of tomato in breeding programs aimed at enhancing yield, fruit quality, and developing cultivars adapted to various production goals and market demands. این پژوهش با هدف ارزیابی تنوع فنوتیپی بر پایه صفات مورفولوژیکی، فیزیکو شیمیایی و توصیفی در ۳۹ ژنوتیپ گوجه‌فرنگی (<em>Solanum lycopersicum</em> L.) انجام شد. مواد گیاهی مورد استفاده شامل طیفی از ژنوتیپ‌های بومی و تجاری بود که به‌منظور شناسایی ویژگی‌های ارزشمند برای اصلاح و توسعه کشت مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه‌ای اجرا گردید. صفات مورد ارزیابی شامل ویژگی‌های مورفولوژیکی (مانند شکل، حجم و اندازه میوه)، فیزیکی (سفتی، چگالی، وزن)، شیمیایی (pH، اسیدیته، TSS و نسبت TSS/TA) و نیز صفات توصیفی نظیر رنگ، ضخامت پریکارپ، مغز و تعداد حجره بود. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و آزمون چنددامنه‌ای دانکن نشان‌دهنده تفاوت معنی‌دار بین ژنوتیپ‌ها در سطح احتمال یک درصد بود. صفاتی مانند وزن کل میوه در بوته، تعداد میوه، سفتی بافت و نسبت TSS/TA بیشترین تنوع را در میان ژنوتیپ ها نشان دادند. به‌منظور شناسایی الگوهای گروه‌بندی ژنوتیپ‌ها، تجزیه خوشه‌ای با روش وارد نیز انجام گرفت و   TN-1100  در گروهی مجزا قرار گرفت و باقی ژنوتیپ‌ها نیز در دو گروه عمده ژنوتیپی دسته بندی شدند. بیشترین فاصله مورفولوژیکی در میان ژنوتیپ ممقان و TN-1100  مشاهده شد. یافته‌های این تحقیق می‌تواند به‌عنوان مبنایی مؤثر در انتخاب والدین مناسب برای برنامه‌های به‌نژادی گوجه فرنگی با اهداف ارتقای عملکرد، کیفیت میوه و توسعه ارقام سازگار با نیازهای مختلف تولیدی و بازار مصرف مورد استفاده قرار گیرد. https://ijhs.ut.ac.ir/article_102576_fa71c95969fdb4101a8c2db5aa70dc56.pdf